Dodano: 18 listopada 2026
4:21 minut

Zapraszamy na ogólnopolską konferencję naukową w ramach cyklu: „Umowa o pracę czy cywilnoprawna? Granice elastyczności zatrudnienia a rola PIP w ochronie pracowników pt.: "Reklasyfikacja stosunków zatrudnienia – nowe regulacje, stare problemy" . Jest to kolejna Konferencja w ramach cyklu "Nietypowe stosunki zatrudnienia"
Wydarzenie organizowane jest przez Okręgowy Inspektorat Pracy w Łodzi, Centrum Nietypowych Stosunków Zatrudnienia WPiA UŁ oraz Studenckie Forum Nietypowych Stosunków Zatrudnienia WPiA UŁ w dniu 3.12.2026 r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.

Link do formularza rejestracyjnego (UDZIAŁ ON-LINE za pośrednictwem aplikacji MS Teams):

Formularz rejestracyjny

Rejestracja otwarta do 2 grudnia br.

Agenda spotkania:

Regulamin konferencji:

 

Założenia konferencji:

W Polsce od dłuższego czasu mamy do czynienia z upowszechnianiem się w gospodarce rynkowej cywilnoprawnych form zatrudnienia oraz pracy na własny rachunek. Zjawisko to samo w sobie nie jest niczym szkodliwym i nagannym, stanowiąc przejaw wolności umów, wolności prowadzenia działalności gospodarczej i swobody wyboru formy zatrudnienia. Problem w tym, że w Polsce coraz częściej w obrocie gospodarczym można spotkać się z przypadkami, gdy umowy cywilnoprawne oraz samozatrudnienie wykorzystuje się w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy, w celu obejścia przepisów prawa pracy. Głównym powodem tej patologii jest chęć ograniczania kosztów zatrudnienia w celu poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw oraz poszukiwanie coraz to bardziej elastycznych form świadczenia pracy. Nie ma oficjalnych statystyk pokazujących skalę fikcyjnego zatrudnienia cywilnoprawnego, ale z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że rozmiar tego zjawiska przekracza milion osób. Tendencja ta prowadzi do prekaryzacji rynku pracy, generując niepewność i brak stabilności zatrudnienia osób pracujących na podstawie fikcyjnych stosunków cywilnoprawnych. Skutkuje to znacznym obniżeniem ich standardów w zakresie: ochrony życia i zdrowia, ochrony wynagrodzenia za pracę, ochrony godności i dóbr osobistych czy ochrony przed dyskryminacją, nierównym traktowaniem i mobbingiem. 

Polski ustawodawca przewiduje co prawda obowiązujące od dziesięcioleci mechanizmy walki z fikcyjnym zatrudnieniem cywilnoprawnym, w tym zwłaszcza art. 22 § 11 i § 12 KP, powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz odpowiedzialność wykroczeniową za stosowanie umów cywilnoprawnych do zatrudnienia pracowniczego, jednakże praktyka ich stosowania wskazuje na niską efektywność tych unormowań. W szczególności problemem jest liberalna od wielu lat linia orzecznictwa sądów pracy, które (zwłaszcza na poziomie sądów I i II instancji) stosują zasadę prymatu woli stron nad bezwzględnie obowiązującym art. 22 KP oraz postawa osób zatrudnionych na podstawie fikcyjnych umów cywilnoprawnych, które bardzo często, w obawie przed utratą jedynego źródła dochodów, nie są zainteresowane wytaczaniem powództw o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz odmawiają współpracy w tym zakresie z Państwową Inspekcją Pracy. 

Prawodawca widząc brak skuteczności dotychczasowych mechanizmów walki z fikcyjnym zatrudnieniem cywilnoprawnym postanowił wprowadzić nowe rozwiązania, których celem jest stosowanie odpowiednich i efektywnych procedur weryfikowania i zapewniania prawidłowego określania statusu zatrudnienia osób wykonujących pracę. Pierwszym z nich jest przyjęta w KPO, w ramach kamienia milowego A71G, ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (weszła w życie dnia 8 lipca 2026 r.), która przewiduje nowe uprawnienia dla PIP do wydawania decyzji administracyjnych ustalających istnienie stosunku pracy, w sytuacji kiedy zawarto umowę cywilnoprawną lub kiedy osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 KP powinna być zawarta umowa o pracę, przy czym warunkiem wydania decyzji jest niewykonanie polecenia usunięcia naruszeń. Drugim mechanizmem służącym prawidłowej klasyfikacji stosunków zatrudnienia jest przygotowywana obecnie ustawa o wykonywaniu pracy za pośrednictwem cyfrowych platform pracy (projekt z dnia 6 sierpnia 2026 r.), która implementując postanowienia Dyrektywy Unijnej z dnia 23 października 2024 r. w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych, wprowadza domniemanie prawne istnienia stosunku pracy w sektorze platformowym. 

Biorąc pod uwagę teoretyczną oraz praktyczną doniosłość proponowanych rozwiązań w zakresie prawidłowej reklasyfikacji stosunków zatrudnienia, wątpliwości jakie budzą te regulacje zarówno w doktrynie prawa, jak i w praktyce ich stosowania, poważne konsekwencje dla statusu zatrudnieniowego wykonawców pracy zarobkowej, ich sytuacji ubezpieczeniowej oraz podatkowej, a także mając na względzie problemy proceduralne w zakresie stosowania mechanizmów reklasyfikacji w postępowaniu przed sądem pracy, istnieje potrzeba pogłębionej dyskusji na ten temat w gronie naukowców i praktyków.  

Celem wydarzenia będzie zdiagnozowanie najważniejszych problemów i zagrożeń, jakie rodzą się w związku z wykorzystaniem wskazanych wyżej mechanizmów reklasyfikacji stosunków zatrudnienia, pokazanie ich najważniejszych zalet i wad, a także próba sformułowania konstruktywnych wniosków de lege ferenda, które pozwolą organom kontrolnym państwa oraz sądom pracy na efektywne stosowanie tych rozwiązań w praktyce.

 

Adresaci konferencji:

Do dyskusji zaprosiliśmy przedstawicieli środowiska naukowego z różnych ośrodków akademickich, przedstawicieli organów administracji publicznej i sądownictwa, przedstawicieli partnerów społecznych (związków zawodowych i organizacji pracodawców), a także wszystkie inne podmioty bezpośrednio zainteresowane tematyką konferencji.